Zabawa z mapą
Porównywanie zdjęć lotniczych z mapami fizycznymi wybranego regionu może być intrygującym zajęciem. Zwłaszcza dla pasjonatów lokalnej historii. Takie obserwacje uzupełnione zestawieniem map archiwalnych przynoszą ciekawe i nieoczywiste spostrzeżenia. Wnioski dobrze jest skonfrontować z wiedzą okolicznych mieszkańców – można wtedy dowiedzieć się więcej i zaimponować ciekawością i orientacją.
Lišansko-ostrovičko polje, Nadinsko polje i Vransko blato to najżyźniejsze grunty w rejonie rawnokotarskim. Łatwo je rozpoznać przeglądając mapy satelitarne. Tamtejsze działki są na tle lokalnego krajobrazu większe i podzielone „jak od linijki”.
Omawiane tereny stały się po drugiej wojnie światowej jugosłowiańskim majątkiem państwowym zarządzanym przez instytucję zbliżoną do naszego PGR. Pewna część ziemi to obecnie pastwiska lub, co gorsza, ugór. To efekt globalnie zmieniającej się koniunktury na rynku rolnym małych gospodarstw i odpływu części ludności.
Lišansko-ostrovičko polje
Charakterystycznym przykładem rzeźby krasowej jest Lišansko-ostrovičko polje. Tworzą je dawne zabagnione grunty, stąd pojawiające się na starych mapach nazwy Ostrovica bara i Lišanska bara. Bara, czyli kałuża, błoto, teren podmokły. Okresowo w przedzielonych wzniesieniem dolinach stoi woda pomimo zastosowania melioracji. Mimo że Lišansko (Žažvićko) i Ostrovičko polje leżą w dwóch żupaniach, tworzą geograficzną całość.
Lišansko-ostrovičko polje na mapie z połowy XIX wieku.
Lišansko-ostrovičko polje, zdjęcie satelitarne.
Ostrovica bara, widok z Bribirskiej Glavicy.
Nadinsko polje
Nadinsko polje było onegdaj jeziorem okresowym. Podmokły teren znany jako Nadinsko blato napełniał się wodą zimą i wiosną. W pozostałych miesiącach uprawiano w nadińskim błocie rośliny jare, niewymagające długiego cyklu wegetacyjnego.
Zabagnione grunty osuszono w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Następnie rozpoczęto uprawę winorośli. Obecnie znajdują się tam kilkusethektarowe uprawy. Dominują szczepy cabernet sauvignon, merlot i shiraz.
Nadinsko blato znajduje się w zlewni Jeziora Vrana. Zdjęcie satelitarne idealnie pokazuje misę dawnego jeziora.
„Lago di Nadin”, fragment mapy z połowy XIX wieku.
Nadinsko blato znajduje się w zlewni Jeziora Vrana. Zdjęcie satelitarne idealnie pokazuje misę dawnego jeziora.
Wielohektarowe uprawy winorośli w Nadińskim Błocie. W tle ośnieżone szczyty Welebitu.
Vransko blato
Początki melioracji terenu zwanego Vransko blato datuje się na wiek XVIII. Projekt – z różnym natężeniem – prowadzono równolegle z przekopem kanału z Jeziora Vrana do morza. Tę stopniowo osuszaną ziemię państwo wydzielało i przekazywało na własność pracującym tam robotnikom. Prace melioracyjne zintensyfikowano w pierwszej połowie XX wieku, a dokończono w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia.
Vransko blato, fragment mapy z drugiej połowy XIX wieku.
Dawne Vransko blato – obecna Jankolovica, zdjęcie satelitarne.
Lišansko-ostrovičko polje i Nadinsko polje to dalmatyńskie polja krasowe. Podobnie zresztą jak kryptodepresyjne Jezioro Vrana, zalane tysiące lat temu.
Czy warto tam pojechać?
Wszystkie te miejsca warte są odwiedzin. Zwłaszcza, że plan wycieczki mogą uzupełnić okoliczne atrakcje turystyczne.
Kilka kilometrów od Žažvicia znajduje się słynna Bribirska glavica, jedno z największych stanowisk archeologicznych Chorwacji. Polecam przejazd szosą Bribirske Mostine – Đevrske. Biegnie ona przez nieckę doliny, aby poprowadzić nieco wyżej umożliwiając podziwianie pięknej panoramy Kotarów.
Jankolovica sięga od strony południowej brzegów Jeziora Vrana. To największe chorwackie jezioro słodkowodne i jednocześnie park krajobrazowy. W jego północno-zachodniej części znajduje się rezerwat ornitologiczny. Spacer kładką edukacyjną wiodącą przez trzcinowiska, łozowiska i szuwary to świetna okazja do obserwacji i fotografowania bujnego ekosystemu. Zwłaszcza ptactwa.
W Nadinie czekają na podróżnych lokalne winiarnie. Można tam degustować dary dalmatyńskiej winorośli właśnie z winnicy w Nadińskim Błocie.
***
zdjęcia satelitarne: google.com, mapy.com, mapy: digitalna.nsk.hr