Na rawnokotarskim stole Tereny, na których korzystne warunki klimatyczne spotykają się z żyznymi gruntami, zwykło się określać urodzajnymi. I chociaż Ravni Kotari są najpłodniejszą częścią Dalmacji, nie zawsze rawnokotarski stół był suto zastawiony. Przeciwnie. Dalmacja była powszechnie kojarzona z wszechobecną…
Dlaczego w Dalmacji Dzień Świętego Jerzego (Đurđevdan) był przez Chorwatów i Serbów obchodzony wspólnie, a noc świętojańska osobno? Odpowiedź tkwi we właściwym rozumieniu i rozróżnieniu kalendarza rolniczego i kościelnego To właśnie kombinacja konfesyjnych, ekonomicznych i klimatycznych czynników umożliwiała wytworzenie warunków…
Zagadkowe napisy na starej cerkwi Tajemniczy napis na zewnętrznych murach nawy cerkwi świętego Michała Archanioła we wsi Miranje uruchamia wyobraźnię. Litery przywodzą na myśl karolińską minuskułę. Wyryta w kamieniu data (1497) odpowiada okresowi, kiedy to Ravni Kotari wciąż pozostawały pod…
Niewiele jest osób, które mając do wyboru wycieczkę nad morze i wypad do Knina, wybrałyby tę drugą propozycję. Na szczęście są jeszcze tacy, którzy zdecydowaliby podobnie jak ja. Najstarsza knińska ulica, prowadząca od dworca kolejowego do mostu na rzece Krce,…
W Zadarze elementy architektonicznego nieporządku zachowała dzielnica Arbanasi. To rejon miasta na południe od historycznego centrum. Przy wąskiej ulicy Skenderbega jest jeden sklep naprzeciwko kościoła. Nie ma piekarni, nie ma kawiarni. Jest za to prawdziwie bałkańska zgrzebność! Ta zamieszkała niegdyś…
Nie jestem miłośnikiem architektury dalmatyńskich letnisk. Domy, wille i apartamenty wydają się jednakowe, nużące. Dwie, trzy lub cztery kondygnacje i balkon. Balustrada z profilowanych słupków betonowych w stylu śródziemnomorskim. Elewacja w kolorze brzoskwiniowym, kremowym, pomarańczowym lub beżowym. Czy w nadmorskich…
Przez turystów niezauważany lub mylony z lipą. Choć pozostaje – jako drzewo liściaste – w cieniu wszechobecnych iglaków, to jest cichym bohaterem dalmatyńskiej prowincji. Wyznacza centrum niejednej wsi, wznosząc się majestatycznie przy krzyżówce. To wiązowiec. Lokalnych nazw rośliny jest całe…
Kościołów pod wezwaniem świętego Marcina jest w Dalmacji wiele. Wśród nich odnajdujemy dwa średniowieczne obiekty zasługujące na uwagę szczególną. Architektoniczna prostota kamiennego kościoła we wsi Ivinj jest kompensowana jego wyjątkowym otoczeniem. Budowla mieści się na planie rzymskiej villa rustica. Świątynia jest…
Dziedzictwo antyczne nie jest w Dalmacji zamknięte w muzeum. Jest obecne w terenie. Widoczne. Namacalne. Doba rzymska materializuje się w kamiennej studni, cysternie z czasów antycznych. Ujawnia się w wreszcie w imponujących wykopaliskach. Są one otwarte dla publiczności i czekają…
Zabierz mapę W samochodowym schowku przeglądowa mapa Jugosławii z 1984 roku. Na miejscu się przydaje. Niemiła to niespodzianka, kiedy za zakrętem okazuje się, że nasz przystosowany do świetnych dróg samochód z niskim podwoziem musi stoczyć nierówną walkę z makadamem. I…