Nowy i stary kalendarz Rozszyfrowanie kalendarza prawosławnego może nastręczać pewne trudności. Dlaczego zawiera się w nim podwójny układ kolumn? Co oznaczają nazwy rubryk, Нови i Стари? Czy prawosławni świętują Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc dwukrotnie? Na stronach serbskich kalendarzy…
Cztery posty wielodniowe Do czterech wielodniowych postów chrześcijan wschodnich, w tym Serbów, należą Wielki Post, Post Apostolski, Post Maryjny i Post Bożonarodzeniowy. Vaskršni post, czyli Wielki Post Vaskršni post rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek. Jego odpowiednikiem w tradycji katolickiej –…
Tajemnica dalmatyńskich kamieni Počivalo, czyli mirilo lub mjerilo. To jedna z kamiennych form kulturowych rozpoznanych w Dalmacji. W jej północnej części są one łączone przede wszystkim ze stokami Welebitu. Jednak widziałem mirila również w rejonie rawnokotarskim, w okolicach Benkovca i…
Cztery razy do roku Zadušnice to na tyle ważne święto w kalendarzu serbskim, że obchodzone czterokrotnie w ciągu roku. Zaduszki w świecie zachodniosłowiańskim i litewsko-białoruskim splatały w sobie wierzenia i mistykę. Obrzędy nadawały dniu nie tylko efektownego i oryginalnego wyrazu,…
Bunar, lokva i gusterna to charakterystyczne elementy krajobrazu Dalmacji. Bunar to studnia. Pełniła ona bardzo ważną rolę w życiu okolicy. Ujęć wody było mało, zwłaszcza w kamienistych rejonach Dalmacji. Nierzadko trzeba było iść długie kilometry, aby zaopatrzyć się w wodę.…
Jan Chrzciciel Jan Chrzciciel to figura szczególna w przestrzeni sakralnej chrześcijaństwa. Kalendarz prawosławny, podobnie jak katolicki, wspomina go kilkukrotnie w roku liturgicznym. Katolicy obchodzą święta związane z Janem Chrzcicielem dwukrotnie. 24 czerwca upamiętnia się jego narodziny, a 29 sierpnia męczeństwo.…
Na zapleczu Zadaru i Szybenika Nazwę Ravni Kotari można tłumaczyć na „płaskie” bądź „równe powiaty”. Krajobrazowi odpowiada nazwa regionu. Wyróżnia się on na tle skalistej, krasowej Dalmacji. Choć zaznaczane na mapach samochodowych, w przewodnikach turystycznych i różnego typu popularnych opracowaniach…
Trzy klasztory – trzy perły W sakralnym pejzażu Dalmacji wyróżniają się trzy miejsca. To starodawne prawosławne klasztory Krka, Krupa i Dragović. Symbolika i znaczenie północnodalmatyńskich klasztorów prawosławnych są wyjątkowe. Przede wszystkim dla Serbów z Dalmacji. Zarówno tych mieszkających w kraju,…
Zabytki osmańskie w północnej Dalmacji Pamiątki architektury osmańskiej w północnej Dalmacji sprowadzają się w zasadzie do trzech obiektów. Ich wartość polega jednak na wyjątkowości. Pierwszym i drugim są budowle wzniesione przez Turków osmańskich najdalej na zachód w Europie. Na samej…
Zagadkowa historia dwóch wsi Islam Latinski i Islam Grčki to dwie sąsiadujące ze sobą wsie. Są one oddalone od Zadaru o niespełna dwadzieścia pięć kilometrów. Wyróżniają się niezwykłymi nazwami, które od razu przyciągają uwagę. Nie, nie mieszkają w nich Grecy, religią dominującą…