Na zapleczu Zadaru i Szybenika
Nazwę Ravni Kotari można tłumaczyć na „płaskie” bądź „równe powiaty”. Krajobrazowi odpowiada nazwa regionu. Wyróżnia się on na tle skalistej, krasowej Dalmacji.
Choć zaznaczane na mapach samochodowych, w przewodnikach turystycznych i różnego typu popularnych opracowaniach dość często, Ravni Kotari nie są w naszym kraju powszechnie kojarzone i rozpoznawane. A szkoda! Przecież latem przejeżdża tędy tak wielu turystów.
Opactwo franciszkanów we wsi Donji Karin – na tle zatoki i Welebitu.
Ravni Kotari – między Bukowicą i morzem
Na północnym wschodzie Ravni Kotari opierają się o krasową, surową Bukowicę. Mimo zasadniczej odmienności w krajobrazie związki między obydwoma regionami są niepodważalne. Od Adriatyku Ravni Kotari są natomiast oddzielone wąskim pasem przymorza, dotykając brzegu Jeziora Vrana. To największy chorwacki zbiornik słodkowodny.
Bura
Ravni Kotari sięgają na północy zatoki Karinsko more. Bywa tam wietrznie nawet latem. Niepogodę przynosi podwelebicka bura. Jej chłodne i porywiste podmuchy mogą skutecznie odstraszyć turystów od plażowania nad tym „najmniejszym morzem na świecie”. Zimą wiatr bywa tak silny, że jest w stanie uniemożliwić przejazd przez Maslenički most, najważniejsze połączenie lądowe między Dalmacją i resztą kraju. Bura może spowodować poważne szkody w gospodarstwach.
W Benkovcu
Ośrodkiem – i jedynym rawnokotarskim miastem – jest liczący niespełna trzy tysiące mieszkańców powiatowy Benkovac. Robi on wrażenie sennej miejscowości nawet w miesiącach letnich. Miasto ożywa kilkukrotnie podczas sezonowych imprez, tych zorientowanych na krajowych i zagranicznych kupców i turystów.
Dziesiątego dnia każdego miesiąca odbywa się w mieście Benkovački sajam. Ten posiadający stuletnią tradycję targ przyciąga rzesze sprzedawców. I jeszcze większą liczbę kupujących i ciekawskich z dalszych nawet okolic. Na lipcowym festiwalu „Bukara” prezentowana jest oferta producentów wyrobów spożywczych. Demonstrowane są na niej również tradycyjne wyroby rzemieślnicze Kotarów i sąsiedniej Bukowicy. Ponadto turystów może zainteresować coroczny przegląd win „Vinfest”. Odbywa się on na przełomie sierpnia i września będąc, a jakże, ukoronowaniem winobrania. „Benkovački Prisnac” to kolejny festiwal gastronomiczny, który wziął swą nazwę od tradycyjnego wypieku rawnokotarskiego. Na tej cyklicznej imprezie, odbywającej się zwykle na początku sierpnia, można skosztować oryginalnych dań dalmatyńskiej kuchni. Aktualne daty i program imprez mogą Państwo znaleźć na stronach TZ Ravni Kotari.
Związki z morzem
Związki Kotarów z Zadarem i Szybenikiem były i pozostają silne. Na leżący na styku kultur przymorza i kontynentu obszar wpływała przez wieki kultura włoska w różnych jej wymiarach. Italia oddziaływała zwłaszcza z nadmorskiego Zadaru. Obecnie zależności między tymi portowymi miastami a wsią również są widoczne. Na zadarskich i szybenickich straganach sprzedaje się rawnokotarską żywność. W Zadarze znajdują się instytucje i placówki obsługujące interesantów z dalszych nawet okolic. W mieście łatwiej wreszcie o zatrudnienie.
Gajo i Zlajo
O utrzymanie wyjątkowości regionu rawnokotarskiego, gdzie zdecydowanie dominuje wieś i sposób życia z nią związany, dbają jego mieszkańcy. Ich troska o zachowanie tradycji godna jest podziwu. Poznawać ją możemy zwłaszcza latem, podczas różnorodnych uroczystości, przedsięwzięć i imprez.
Jeśli zetkną się Państwo z plakatem zachęcającym do wzięcia udziału w występie duetu Gajo i Zlajo, proszę się nie wahać – to najlepszy dalmatyński duet folklorystyczny.
Nie można tu pominąć wyjątkowego duetu „Gajo i Zlajo”. Występy obydwu artystów i przyjaciół zarazem, Serba i Chorwata, zapadają w pamięć. Pieśni są wykonywane przy akompaniamencie akordeonu, dipli lub a capella. Dialogi między artystami, znane jako zdravice, są gwoździem programu licznych imprez folklorystycznych. To wesołe, ale i refleksyjne, opakowane żywą metaforyką, improwizowane formy ludowej pieśni lirycznej. Mogą one przybrać dowolny wyraz w zależności od potrzeby lub okazji.
Ravni Kotari – cel podróży
Ravni Kotari, choć leżące w bezpośredniej bliskości atrakcyjnej części wybrzeża adriatyckiego, nie były i nie są – o dziwo! – powszechnie kojarzone z turystyką. Region stanowić może jednak doskonałą alternatywę dla zatłoczonego wybrzeża. Turysta jest tu w stanie z łatwością znaleźć luksusową, kamienną willę z basenem. W domu urządzonym w oryginalny sposób zwykle znajduje się miejsce do przygotowywania lokalnych przysmaków. Gospodarz chętnie udzieli wskazówek i sam pomoże w przyrządzeniu tradycyjnego posiłku. Taka willa, pozostająca w akceptowalnej odległości od morza, położona w cichej wsi, jest zazwyczaj otoczona pachnącym ogrodem owocowym. A to wszystko w odległości nie przekraczającej półgodzinnej jazdy samochodem na plażę.
Rawnokotarskie wsie stanowią również doskonały punkt wypadowy dla aktywnych turystów. Region przecina autostrada E65 umożliwiając komfortowy dojazd do Splitu i Trogiru. Zabytki Zadaru i Szybenika są na wyciągnięcie ręki. Podobnie jak bajeczne Kornaty i pozostałe wyspy północnodalmatyńskiego wybrzeża.
***