Prapoczątki klasztoru – początki chrześcijaństwa Zapisywana tradycja serbska datuje fundacje północnodalmatyńskich klasztorów prawosławnych na wiek XIV. W roku 1317 serbski król Stefan Milutin miał brać udział w erygowaniu monasteru Krupa. Następnie w roku 1350 Helena, córka Stefana Deczańskiego, fundowała klasztor…
Zabytki cudownej doliny Monaster Krka to serbski klasztor prawosławny w Dalmacji. Obiekt położony jest między Szybenikiem i Kninem, w dolinie rzeki Krka. To jedna z największych chorwackich atrakcji chroniona granicami parku narodowego. W Dalmacji tło zabytkom zapewnia cudowna przyroda. Wodospady…
Nowy i stary kalendarz Na stronach cerkiewnych kalendarzyków zawsze są uwzględniane dwie kolumny. Pierwsza z nich oznacza daty wedle kalendarza nowojuliańskiego (Нови). Odpowiada on gregoriańskiemu. W kolumnie obok jest datowanie według kalendarza juliańskiego (Стари). Strona z prawosławnego kalendarzyka. Różnica w…
Cztery posty wielodniowe Do czterech postów wielodniowych chrześcijan wschodnich, w tym Serbów, należą Wielki Post, Post Apostolski, Post Maryjny i Post Bożonarodzeniowy. Vaskršni post, czyli Wielki Post Rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek. To odpowiednik katolickiej Środy Popielcowej. Ostatnim dniem postu…
Mirilo – tajemnica dalmatyńskich kamieni Počivalo czyli mirilo To jedna z kamiennych form kulturowych rozpoznanych w Dalmacji północnej. Počivala są łączone z kulturą dynarską (por. stećak). Mirilo dalmatyńskie jest w literaturze łączone przede wszystkim z południowymi stokami Welebitu. Jednak widziałem…
Zadušnice to ważne święto w kalendarzu serbskim. Na tyle istotne, że obchodzone czterokrotnie w ciągu roku. Celebrowane są zimowe, zwane wielkimi, w lutym. Letnie, czerwcowe „duhovske zadušnice”. „Miholjske zadušnice“ w październiku. I jesienne, listopadowe „Mitrovske zadušnice“. Zawsze w sobotę. Zaduszki…
Bunar, lokva i gusterna to charakterystyczne elementy krajobrazu Dalmacji. Bunar to studnia. Pełniła bardzo ważną rolę w życiu okolicy. Studni zwłaszcza w kamienistych rejonach Dalmacji było mało. Nierzadko trzeba było iść długie kilometry aby zaopatrzyć się w wodę. Dzięki temu…
Jan Chrzciciel Jan Chrzciciel to figura szczególna w przestrzeni sakralnej chrześcijaństwa. Kalendarz prawosławny, podobnie jak katolicki, wspomina go kilkukrotnie w roku liturgicznym. Katolicy obchodzą dwukrotnie święta związane z Janem Chrzcicielem. Jego narodzenie, 24 czerwca oraz męczeństwo, 29 sierpnia. Natomiast w…
Dialekty dalmatyńskie To, co łączy i dzieli Chorwatów i Serbów w Dalmacji to język. Dlaczego łączy i dzieli jednocześnie? Na półnodalmatyńskim zapleczu, czyli tej części regionu, która jest od morza oddzielona wąskim pasem wybrzeża, występuje wyłącznie język sztokawski. Jest on…
Na zapleczu Zadaru i Szybenika Ravni Kotari to geograficzny i etnograficzny region położony w północnej, kontynentalnej części Dalmacji. Jego nazwę tłumaczyć można na „płaskie”, bądź „równe powiaty”. Określenie odpowiada krajobrazowi obszaru. Ravni Kotari wyróżniają się bowiem na tle skalistej, krasowej…