Avatar photo

Filip Stawiński

Biała armia

Jugosławia była jednym z ostatnich państw w Europie, które uznało istnienie ZSRR. Starych układów i zobowiązań między Serbią a Rosją nie dało się ot tak unieważnić. Lojalność między dworami, a także bieżąca polityka i gra interesów nie pozwalały Belgradowi ich…

Banovina Hrvatska – kwestie terytorialne

Zagadnienie granic autonomicznej Banowiny Chorwacji powołanej do życia w sierpniu 1939 roku pozostaje kwestią kontrowersyjną. Już pobieżny przegląd map nasuwa wniosek o niezwykle szerokim zakresie terytorialnym chorwackiej autonomii. Przede wszystkim zauważalne jest włączenie prawie całego wybrzeża jugosłowiańskiego, poza pasem Boka…

Sremsko-baranjska oblast

Sremsko-baranjska oblast Sremsko-baranjska oblast to historyczna nazwa administracyjna części terytorium Chorwacji. Termin był w oficjalnym użyciu w okresie od końca 1995 do stycznia 1998 roku. Obszar pokrywał się z rejonem wschodniej Slawonii, Baranji i Sremu/Srijemu (dalej wschodnia Slawonia) pozostającym pod…

Od Kapeli do Kupy

Naturalne bariery, rzeki, bagna i mokradła, lasy i grzbiety gór stanowiły trudne do przebycia granice w procesie kolonizacji nowych terytoriów i wędrówek ludności. Niezamieszkałe przeszkody to limes wsi. Zwłaszcza w terenach górskich, słabo zaludnionych. Szczególnie na Bałkanach, gdzie bujna przyroda…

Klasztory katolickie w Chorwacji

Do zakonów o najdłuższej tradycji i wkładzie w życie chorwackie należą wspólnoty benedyktynów (od X wieku) i franciszkanów (od XIII wieku). Poza nimi istotną rolę odgrywały zgromadzenia cystersów, karmelitów, dominikanów, kapucynów i paulinów. Jezuici Jezuici pojawili się w Dubrowniku na…

Wybory do parlamentu związkowego w 1990 roku

Wybory do jugosłowiańskiego parlamentu związkowego w 1990 roku Kwestia nieprzeprowadzonego głosowania powszechnego do dwuizbowego parlamentu związkowego Jugosławii (Skupština SFRJ, savezna skupština) w roku 1990 jest nie tyle marginalizowana, co pomijana w pracach historyków zajmujących się tematem doby zmierzchu socjalistycznej Jugosławii.…

Kiedy Slawonia spotkała się z Chorwacją

Slawonia i Chorwacja Proces kształtowania się współczesnej Chorwacji był rozciągnięty na stulecia. W biegu dziejów Chorwacja i Slawonia nabrały kształtów i zyskały położenie współczesnych chorwackich regionów. Chorwacja w dobie panowania króla Piotra Kreszimira IV (II poł. XI wieku). Chorwacka Slawonia…

Między jugoslawizmem i nacjonalizmem, część czwarta

Między Wiedniem, Budapesztem i Belgradem Konfrontacje i zatargi między frankowcami i chorwackimi Serbami doprowadziły do wywołania rozruchów antyserbskich w Zagrzebiu we wrześniu 1902 roku. Kres niepokojom położyło dopiero wyprowadzenie wojska austro-węgierskiego na ulice miasta. Serbski intelektualista i polityk Nikola Stojanović…

Między jugoslawizmem i nacjonalizmem, część trzecia

Narodziny chorwackiego nacjonalizmu Chorwacki nacjonalizm był dzieckiem swojej epoki. Czerpał z oświecenia, romantyzmu i rewolucji francuskiej. Idea inspirowana była dziełami Pavao Rittera Vitezovicia z przełomu XVII i XVIII wieku znajdując potwierdzenie we wspóczesnych interpretacjach historycznych Vjekoslava Klaicia. Myśl Starčevicia sprzeciwiała…