Avatar photo

Filip Stawiński

Nikola Mašić

Bez cienia wątpliwości należy uznać Nikolę Mašicia za jednego z najwybitniejszych malarzy serbskich z Chorwacji. Ten urodzony w 1852 roku w Lice, w miejscowości Otočac, artysta jest jednym z najważniejszych przedstawicieli realizmu chorwackiego. Z ciekawostek – uczęszczał do gimnazjum między…

Najstarsze ślady

Dziedzictwo antyczne nie jest w Dalmacji zamknięte w muzeum. Jest obecne w terenie. Widoczne. Namacalne. Doba rzymska materializuje się w kamiennej studni, cysternie z czasów antycznych. Ujawnia się w wreszcie w imponujących wykopaliskach. Są one otwarte dla publiczności i czekają…

Bukowica

Zabierz mapę W samochodowym schowku przeglądowa mapa Jugosławii z 1984 roku. Na miejscu się przydaje. Niemiła to niespodzianka, kiedy za zakrętem okazuje się, że nasz przystosowany do świetnych dróg samochód z niskim podwoziem musi stoczyć nierówną walkę z makadamem. I…

Od Spartaka do Sparty

Nazewnictwo klubów sportowych to niezwykle interesujące zagadnienie. W czasach socjalistycznych lokalny, nastoletni kibic piłkarski dysponował często wiedzą przekraczającą poziom absolwentów szkół wyższych. Przynajmniej w zakresie usytuowania wybranych obiektów strategicznych w kraju. Analiza nazw drużyn uczestniczących w rozgrywkach ligowych niższego szczebla…

Dalmacja – modele interpretacyjne

Dalmacja nie jest ograniczona ramami jednej kultury. To warstwowa mapa cywilizacji – obszar splotu ukrytych i jawnych sensów. Dalmacja jest obszarem historycznego przenikania i ścierania się wielkich kręgów cywilizacyjnych. To pogranicze światów łacińskiego, bizantyńskiego i islamskiego. Z nich właśnie wypływają…

Trzy polja

Zabawa z mapą Porównywanie zdjęć lotniczych z mapami fizycznymi wybranego regionu może być intrygującym zajęciem. Zwłaszcza dla pasjonatów lokalnej historii. Takie obserwacje uzupełnione zestawieniem map archiwalnych przynoszą ciekawe i nieoczywiste spostrzeżenia. Wnioski dobrze jest skonfrontować z wiedzą okolicznych mieszkańców –…

Memento

Nos Kalik. Bajecznie położona, opustoszała wieś u ujścia Čikoli do Krki. Dokładnie naprzeciwko słynnych wodospadów Krka. Latem kontrast zaiste szokujący. Wszystkie zabudowania z kamienia. Wąska droga do tej dawnej serbskiej osady rolników i rybaków wiedzie ze stromego wzniesienia od strony…

Kraina mgieł

Rijekę i Bihać dzieli 180 kilometrów. Przestrzeń między tymi miastami to prawdziwy etniczno-wyznaniowy „sandwich”. Na tej spokojnej trasie napotkamy katolickie kościoły i klasztory, prawosławne cerkwie i monastery, meczety. Terytorium, przez które wiodą drogi krajowe Ogulin – Vrbovsko – Slunj –…

Biała armia

Jugosławia była jednym z ostatnich państw w Europie, które uznało istnienie ZSRR. Starych układów i zobowiązań między Serbią a Rosją nie dało się ot tak unieważnić. Lojalność między dworami, a także bieżąca polityka i gra interesów nie pozwalały Belgradowi ich…

Banovina Hrvatska – kwestie terytorialne

Zagadnienie granic autonomicznej Banowiny Chorwacji powołanej do życia w sierpniu 1939 roku pozostaje kwestią kontrowersyjną. Już pobieżny przegląd map nasuwa wniosek o niezwykle szerokim zakresie terytorialnym chorwackiej autonomii. Przede wszystkim zauważalne jest włączenie prawie całego wybrzeża jugosłowiańskiego, poza pasem Boka…