Nowy i stary kalendarz Na stronach cerkiewnych kalendarzyków zawsze są uwzględniane dwie kolumny. Pierwsza z nich oznacza daty wedle kalendarza nowojuliańskiego (Нови). Odpowiada on gregoriańskiemu. W kolumnie obok jest datowanie według kalendarza juliańskiego (Стари). Strona z prawosławnego kalendarzyka. Różnica w…
Cztery posty wielodniowe Do czterech postów wielodniowych chrześcijan wschodnich, w tym Serbów, należą Wielki Post, Post Apostolski, Post Maryjny i Post Bożonarodzeniowy. Vaskršni post, czyli Wielki Post Rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek. Jego odpowiednikiem w tradycji katolickiej – w sensie…
Imperium Osmańskie rozlało się po zachodniej Bośni w drugiej połowie XVI wieku. Banja Luka została zdobyta przez Turków w 1528, a Bihać dopiero w 1592 roku. Po dziesięciodniowym oblężeniu. I stu latach oporu. W drugiej połowie XIX wieku Bośnia zaczęła…
Bośniacka Krajina – przestrzeń spotkania Bośniacka Krajina (Bosanska Krajina) to przestrzeń o potrójnej tożsamości kulturowej nadającej temu regionowi cechy najbardziej typowe dla całej kulturowo polimorficznej Bośni. Na obszarze południowosłowiańskim, czy nawet szerzej, bałkańskim, podwójna bądź mnoga identyfikacja terytorium nie jest…
Mirilo – tajemnica dalmatyńskich kamieni Počivalo, czyli mirilo To jedna z kamiennych form kulturowych rozpoznanych w Dalmacji północnej. Počivala są łączone z kulturą dynarską (por. stećak). Mirilo dalmatyńskie jest w literaturze łączone przede wszystkim z południowymi stokami Welebitu. Jednak widziałem…
Zadušnice to ważne święto w kalendarzu serbskim. Na tyle istotne, że obchodzone czterokrotnie w ciągu roku. Celebrowane są zimowe, zwane wielkimi, w lutym. Letnie, czerwcowe „duhovske zadušnice”. „Miholjske zadušnice“ w październiku. I jesienne, listopadowe „Mitrovske zadušnice“. Zawsze w sobotę. Zaduszki…
W przestrzeni północnodalmatyńskiej spotykamy się z różnymi poziomami tożsamości i wspólnoty. Przeplatają się tu warstwy antagonizmu i symbiozy. Znaczenia wspólne powołują, uzasadniają i uprawomocniają kod kulturowy regionu. To chorwacko-serbski komunikacyjny pas transmisyjny oparty na lokalnych znakach kultury. Materialnej i duchowej.…
Bez drzewek oliwnych, figowców i winorośli nie sposób wyobrazić sobie nie tylko kultury i cywilizacji Dalmacji, ale i całej Europy. W miesiącach zimowych, kiedy na stole nie ma świeżych owoców, to oliwki, figi i winogrona są konsumowane z apetytem w…
Slawonia wieloetniczna Daruvar. Kilkunastotysięczne miasto oparte o łagodne wzniesienia Papuka. Wyjątkowość tego miejsca określa niezwykła mieszanka etniczna. Według najnowszych statystyk miejscowość zamieszkują przedstawiciele aż dziewiętnastu narodów. Do najliczniejszych należą poza Chorwatami Serbowie, Czesi i Węgrzy. Daruvar – miasto wielu narodów.…
Bunar, lokva i gusterna to charakterystyczne elementy krajobrazu Dalmacji. Bunar to studnia. Pełniła bardzo ważną rolę w życiu okolicy. Studni zwłaszcza w kamienistych rejonach Dalmacji było mało. Nierzadko trzeba było iść długie kilometry aby zaopatrzyć się w wodę. Dzięki temu…