Nowy i stary kalendarz Rozszyfrowanie kalendarza prawosławnego może nastręczać pewne trudności. Dlaczego zawiera się w nim podwójny układ kolumn? Co oznaczają nazwy rubryk, Нови i Стари? Czy prawosławni świętują Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc dwukrotnie? Na stronach serbskich kalendarzy…
Cztery posty wielodniowe Do czterech wielodniowych postów chrześcijan wschodnich, w tym Serbów, należą Wielki Post, Post Apostolski, Post Maryjny i Post Bożonarodzeniowy. Vaskršni post, czyli Wielki Post Vaskršni post rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek. Jego odpowiednikiem w tradycji katolickiej –…
Imperium Osmańskie rozlało się po zachodniej Bośni w drugiej połowie XVI wieku. Banja Luka została zdobyta przez Turków w 1528, a Bihać dopiero w 1592 roku. Po dziesięciodniowym oblężeniu. I stu latach oporu. W drugiej połowie XIX wieku Bośnia zaczęła…
Bośniacka Krajina – przestrzeń spotkania Bośniacka Krajina (Bosanska Krajina) to przestrzeń o potrójnej tożsamości kulturowej nadającej temu regionowi cechy najbardziej typowe dla całej kulturowo polimorficznej Bośni. Na obszarze południowosłowiańskim, czy nawet szerzej, bałkańskim, podwójna bądź mnoga identyfikacja terytorium nie jest…
Tajemnica dalmatyńskich kamieni Počivalo, czyli mirilo lub mjerilo. To jedna z kamiennych form kulturowych rozpoznanych w Dalmacji. W jej północnej części są one łączone przede wszystkim ze stokami Welebitu. Jednak widziałem mirila również w rejonie rawnokotarskim, w okolicach Benkovca i…
Cztery razy do roku Zadušnice to na tyle ważne święto w kalendarzu serbskim, że obchodzone czterokrotnie w ciągu roku. Zaduszki w świecie zachodniosłowiańskim i litewsko-białoruskim splatały w sobie wierzenia i mistykę. Obrzędy nadawały dniu nie tylko efektownego i oryginalnego wyrazu,…
W przestrzeni północnodalmatyńskiej spotykamy się z różnymi poziomami tożsamości i wspólnoty. Przeplatają się tu warstwy antagonizmu i symbiozy. Znaczenia wspólne powołują, uzasadniają i uprawomocniają kod kulturowy regionu. To chorwacko-serbski komunikacyjny pas transmisyjny oparty na lokalnych znakach kultury. Materialnej i duchowej.…
Bez drzewek oliwnych, figowców i winorośli nie sposób wyobrazić sobie nie tylko kultury i cywilizacji Dalmacji, ale i całej Europy. W miesiącach zimowych, kiedy na stole nie ma świeżych owoców, to oliwki, figi i winogrona są konsumowane z apetytem w…
Slawonia wieloetniczna Daruvar. Kilkunastotysięczne miasto oparte o łagodne wzniesienia Papuka. Wyjątkowość tego miejsca określa niezwykła mieszanka etniczna. Według najnowszych statystyk miejscowość zamieszkują przedstawiciele aż dziewiętnastu narodów. Do najliczniejszych należą poza Chorwatami Serbowie, Czesi i Węgrzy. Daruvar – miasto wielu narodów.…
Bunar, lokva i gusterna to charakterystyczne elementy krajobrazu Dalmacji. Bunar to studnia. Pełniła ona bardzo ważną rolę w życiu okolicy. Ujęć wody było mało, zwłaszcza w kamienistych rejonach Dalmacji. Nierzadko trzeba było iść długie kilometry, aby zaopatrzyć się w wodę.…