Avatar photo

Filip Stawiński

Odyseja chorwacka

Funkcja mitów narodowych W kreacji kolektywnego imaginarium istotną rolę odgrywają mity narodowe. Umożliwiają one społeczną integrację poprzez wytworzenie uproszczonej wizji przeszłości. Szeroko oddziałujący obraz, do którego odwołanie jest powszechne i przystępne, ułatwia uruchomienie mechanizmów zabezpieczających świadomość zbiorową i poczucie odrębności.…

Monaster Krka – historia klasztoru

Prapoczątki klasztoru – początki chrześcijaństwa Zapisywana tradycja serbska datuje fundacje północnodalmatyńskich klasztorów prawosławnych na wiek XIV. W roku 1317 serbski król Stefan Milutin miał brać udział w erygowaniu monasteru Krupa. W roku 1350 Helena, córka Stefana Deczańskiego, fundowała klasztor Krka.…

Monaster Krka

Zabytki cudownej doliny Monaster Krka to serbski klasztor prawosławny w Dalmacji. Obiekt położony jest między Szybenikiem i Kninem, w dolinie rzeki Krki. Świątynia jest uważana za jeden z największych chorwackich pomników kultury. W Dalmacji tło zabytkom zapewnia cudowna przyroda. Wodospady…

Serbowie w Chorwacji

Osmański napór XV i zwłaszcza XVI wiek oznaczał apogeum potęgi osmańskiej na Bałkanach. Wojska chorwacko-węgierskie poniosły klęskę na Krbawskim Polu w 1493 roku i był to punkt zwrotny dla historii ziem chorwackich.  Szlachta tego kraju została zniszczona, a królestwo węgierskie…

Kalendarz prawosławny – dlaczego dwie daty?

Nowy i stary kalendarz Rozszyfrowanie  kalendarza prawosławnego może nastręczać pewne trudności. Dlaczego zawiera się w nim podwójny układ kolumn? Co oznaczają nazwy rubryk, Нови i Стари? Czy prawosławni świętują Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc dwukrotnie? Na stronach serbskich kalendarzy…

Post wśród prawosławnych

Cztery posty wielodniowe Do czterech wielodniowych postów chrześcijan wschodnich, w tym Serbów, należą Wielki Post, Post Apostolski, Post Maryjny i Post Bożonarodzeniowy. Vaskršni post, czyli Wielki Post Vaskršni post rozpoczyna się w Czysty Poniedziałek. Jego odpowiednikiem w tradycji katolickiej –…

Jak Krajina oddychała

Imperium Osmańskie rozlało się po zachodniej Bośni w drugiej połowie XVI wieku. Banja Luka została zdobyta przez Turków w 1528, a Bihać dopiero w 1592 roku. Po dziesięciodniowym oblężeniu. I stu latach oporu. W drugiej połowie XIX wieku Bośnia zaczęła…

Bośniacka Krajina

Bośniacka Krajina – przestrzeń spotkania Bośniacka Krajina (Bosanska Krajina) to przestrzeń o potrójnej tożsamości kulturowej nadającej temu regionowi cechy najbardziej typowe dla całej kulturowo polimorficznej Bośni. Na obszarze południowosłowiańskim, czy nawet szerzej, bałkańskim, podwójna bądź mnoga identyfikacja terytorium nie jest…

Na brzegu świata

Tajemnica dalmatyńskich kamieni Počivalo, czyli mirilo lub mjerilo. To jedna z kamiennych form kulturowych rozpoznanych w Dalmacji. W jej północnej części są one łączone przede wszystkim ze stokami Welebitu. Jednak widziałem mirila również w rejonie rawnokotarskim, w okolicach Benkovca i…

Zadušnice, czyli zaduszki

Cztery razy do roku Zadušnice to na tyle ważne święto w kalendarzu serbskim, że obchodzone czterokrotnie w ciągu roku. Zaduszki w świecie zachodniosłowiańskim i litewsko-białoruskim splatały w sobie wierzenia i mistykę. Obrzędy nadawały dniu nie tylko efektownego i oryginalnego wyrazu,…