Chorwacka podkowa Chorwacką podkowę tworzą dwa rozszerzające się ku trzonowi ramiona. Jednak w punkcie styku ich powierzchnia nagle się zwęża. Szerokość łączenia wypustek w najwęższym miejscu nie przekracza sześćdziesięciu kilometrów w linii prostej. To nietypowa forma i kształt granic. Z…
Ruch anarchosyndykalistyczny stanowił marginalny, choć rozpoznawalny, element krajobrazu politycznego Istrii i Rijeki II połowy XIX i początków XX wieku. Można chyba pozwolić sobie na stwierdzenie, że działalność zróżnicowanych przecież grup anarchistycznych na wymienionym obszarze opierała się raczej na aktywności poszczególnych…
Wiek dziewiętnasty był jak wiadomo okresem wielkich przemian i stuleciem narodzin idei o powszechnym zasięgu. Kres wojen napoleońskich, oddziałujących bezpośrednio na Istrię, Rijekę i Dalmację, oznaczał rozpowszechnienie dwóch globalnych idei. Liberalizmu i konserwatyzmu. Industrializacja, urbanizacja i rozwój stosunków kapitalistycznych spowodowały…
XIX-wieczne idee europejskie, odczuwane jako powszechne, silnie oddziaływały zwłaszcza na ośrodki miejskie. Stawały się one środowiskiem ułatwiającym zacieranie dotychczasowych różnic społecznych. W dziewiętnastowiecznym mieście walczyło się bowiem przede wszystkim o ekonomiczne przetrwanie. Rijeka (wł. Fiume) nie była tu wyjątkiem. W…
Istnienie popularnego poglądu o wielowiekowym i permanentnym konflikcie Chorwatów i Serbów nie znajduje potwierdzenia w faktach. Nieporozumienia o charakterze politycznym między Chorwatami a Serbami datować można na okres nie wcześniejszy niż druga połowa dziewiętnastego wieku. Rodzaju tych relacji w żaden…
Dialekty dalmatyńskie To, co łączy i dzieli Chorwatów i Serbów w Dalmacji to język. Dlaczego łączy i dzieli jednocześnie? Na półnodalmatyńskim zapleczu, czyli tej części regionu, która jest od morza oddzielona wąskim pasem wybrzeża, występuje wyłącznie język sztokawski. Jest on…
Rijeka to chorwackie miasto-antyteza. Pada tu dość często (przynajmniej taka krąży legenda). Porządnej plaży Rijeka nie posiada. Ani większego parku. A w dodatku wszędzie jest pod górę. No, chyba, że zwiedzanie miasta ograniczymy do „obowiązkowego“ spaceru po śródmiejskim Korzo, czy…
Na zapleczu Zadaru i Szybenika Ravni Kotari to geograficzny i etnograficzny region położony w północnej, kontynentalnej części Dalmacji. Jego nazwę tłumaczyć można na „płaskie” bądź „równe powiaty”. Określenie odpowiada krajobrazowi obszaru. Ravni Kotari wyróżniają się bowiem na tle skalistej, krasowej…
Krajina – rozważania ogólne Pisząc o Krajinie napotykamy na poważne trudności definicyjne i interpretacyjne. Co bowiem znaczy Krajina? Nawet dla lokalnych uczestników społecznej komunikacji (bośniackich Muzułmanów, Chorwatów i Serbów) pojęcie Krajiny nie jest monosemantyczne. Inaczej kojarzymy je również my, Polacy.…
Trzy klasztory – trzy perły Wśród sakralnego pejzażu północnej Dalmacji wyróżniają się trzy miejsca. To starodawne, prawosławne klasztory Krka, Krupa i Dragović. Ich symbolika i znaczenie są wyjątkowe. Przede wszystkim dla Serbów z Dalmacji. Zarówno tych mieszkających w kraju, jak…